Waarom ontspanningsoefeningen vaak niet werken bij langdurige stress

Veel mensen die bij ons in de praktijk komen, vertellen dat ze al van alles hebben geprobeerd om te ontspannen. Ademhalingsoefeningen, mindfulness, yoga of meditatie. Soms geeft het even verlichting, maar het gevoel van spanning keert steeds terug. Dat kan behoorlijk ontmoedigend zijn, zeker als je het idee hebt dat je juist zo bewust met je gezondheid bezig bent.

Vaak ontstaat dan de vraag of je iets verkeerd doet. Of je niet hard genoeg je best doet om te ontspannen. In de praktijk zien we dat dit zelden het geval is. Het probleem zit meestal niet in de oefening, maar in wat er in het lichaam is gebeurd.

Langdurige stress werkt namelijk anders dan korte spanning. Wanneer stress zich over een langere periode opstapelt, blijft het zenuwstelsel in een verhoogde staat van alertheid. Het lichaam leert als het ware dat ontspannen niet vanzelfsprekend meer is. Spieren blijven aangespannen, de ademhaling wordt oppervlakkiger en het gevoel van rust wordt steeds moeilijker bereikbaar.

Ontspanningsoefeningen kunnen op zo’n moment wel even helpen, maar raken vaak niet de diepere laag waar de spanning zich heeft vastgezet. Dat is ook de reden dat veel mensen zeggen dat ze zich na een oefening even beter voelen, maar dat het oude gevoel snel weer terugkomt.

Bij ondernemers en mensen met veel verantwoordelijkheid zien we dit patroon regelmatig. Het hoofd blijft sterk en gaat door, terwijl het lichaam steeds vaker signalen geeft. Vermoeidheid, pijnklachten of een constant gevoel van onrust zijn dan geen toeval, maar een manier waarop het lichaam aangeeft dat de draaglast te groot is geworden.

Wat in deze fase vaak helpend is, is begrijpen wat er in het lichaam gebeurt. Niet om het ‘op te lossen’, maar om te snappen waarom ontspanning niet meer vanzelf gaat. Een boek dat dit op een heldere en lichaamsgerichte manier uitlegt, is De tijger ontwaakt van Peter Levine. Hij beschrijft hoe stress en spanning zich kunnen vastzetten in het zenuwstelsel en waarom het lichaam soms blijft reageren alsof het gevaar nog aanwezig is. Voor veel mensen geeft dat herkenning en opluchting. Het vervangt geen begeleiding, maar kan wel helpen om milder naar jezelf en je klachten te kijken.

Wanneer klachten blijven terugkomen of zich langzaam uitbreiden, is het vaak zinvol om verder te kijken dan ontspanning alleen. In onze psychosomatische fysiotherapie werken we vanuit het lichaam en nemen we zowel fysieke als mentale belasting mee. We kijken samen hoe spanning zich heeft opgebouwd en wat het lichaam nodig heeft om stap voor stap weer tot rust te komen.

Herken je jezelf in dit verhaal en merk je dat je hier niet alleen uitkomt, dan kan het helpend zijn om dit samen te onderzoeken. Op onze website lees je meer over hoe wij werken en kun je contact met ons opnemen om te kijken wat op dit moment bij jou past.

Langdurige spanning los je niet op met een trucje. Het vraagt om aandacht, tijd en soms begeleiding. Maar herstel is mogelijk, ook als het nu misschien nog ver weg voelt.

Dit artikel kan affiliatelinks bevatten. Als je via zo’n link iets bestelt, ontvangen wij mogelijk een kleine vergoeding, zonder extra kosten voor jou.